Wszystko o chorobach prostaty

Niepłodność męska

Co piąta para w wieku rozrodczym, mimo regularnego współżycia nie ograniczonego antykoncepcją, nie może doczekać się potomstwa.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała niepłodność za chorobę cywilizacyjną. W Polsce dotyczy ona co piątej pary w wieku rozrodczym. Niepłodnością nazywa się brak ciąży mimo regularnego, nie ograniczonego antykoncepcją współżycia seksualnego przez minimum rok. Szacuje się, że w około 40% przypadków przyczyna niepłodności leży po stronie kobiety. Czynnik męski jako przyczyna niepłodności określa się na 30-50%. W pozostałych przypadkach występuje tzw. niepłodność wspólna.

Istnieje wiele przyczyn mogących powodować niepłodność u mężczyzny. Mogą to być wady narządów płciowych, nieprawidłowe funkcjonowanie układu hormonalnego, występowanie zaburzeń na tle psychicznym.

Jedną z przyczyn niepowodzenia w rozrodzie mogą być także wady wrodzone i choroby gruczołu krokowego.

Gruczoł krokowy jest odpowiedzialny za produkcję wydzieliny wchodzącej w skład nasienia, odgrywa ogromną rolę w tworzeniu optymalnych warunków istotnych dla jego jakości, ruchliwości plemników. Dla prawidłowej funkcji narządów rozrodczych mężczyzny znaczenie mają również relacje anatomiczne prostaty z innymi strukturami odpowiedzialnymi za płodność mężczyzny (pęcherzyki nasienne, bańki nasieniowodów).

Wspomniana wydzielina cewek gruczołowych prostaty zawiera substancje konieczne do zapłodnienia – antybakteryjne, odżywcze i ochronne dla plemników, oraz enzymy powodujące fizjologiczne upłynnienie się nasienia po wytrysku.

W skład plazmy nasienia wchodzi cynk, kwas cytrynowy, spermina, prostaglandyny, cholesterol, feminina, fosfataza kwaśna i zasadowa, PSA – antygen specyficzny dla prostaty, fruktoza. Niektóre składniki wykorzystuje się w diagnostyce laboratoryjnej chorób stercza (PSA, fosfataza kwaśna) oraz niepłodności (np. fruktoza).

W jakim celu wykonuje się badania obrazowe w przypadku niepłodności?

Kluczowym zadaniem badań obrazowych w diagnozowaniu niepłodności męskiej jest pomoc klinicyście w określeniu czy stwierdzony obraz morfologiczny narodów układu rozrodczego pozwala zaszeregować pacjenta do zastosowania metod wspomaganego rozrodu, czy też do grupy, której leczenie może odbywać się zachowawczo lub na stosownej drodze zabiegowej leczenia instrumentalnego. Endosonografia (przezodbytnicze badanie USG), zwłaszcza z zastosowaniem nowoczesnych głowic wysokiej częstotliwości oraz najnowszych technik badania (USG 3D, elastografia), to metoda najlepiej obrazująca stosunki anatomiczne okolicy stercza, uznana przez największe światowe autorytety.

Przyczyny męskiej niepłodności związane z gruczołem krokowym i narządami z nim połączonymi (pęcherzyki nasienne, nasieniowody)  można podzielić na czynnościowe i anatomiczne.

Do pierwszej grupy zalicza się np. stany zapalne gruczołu krokowego, zmieniające funkcję gruczołów prostaty i prowadząc w ten sposób do pogorszenia jakości ich wydzieliny, mającej duże znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania plemników.

Zaburzenia anatomiczne są związane albo z nieprawidłowym przebiegiem rozwoju struktur gruczołu krokowego i narządów przyległych, bądź też są zmianami o charakterze wtórnym, jak zmiany pozapalne (zwłóknienia, zwapnienia), po zabiegach chirurgicznych, urazach itp. Do nieprawidłowości pierwotnych zaliczyć można brak baniek nasieniowodów, pozostałości przewodów Wolfa i Mullera, torbiele pęcherzyków nasiennych i in.

DIAGNOSTYKA MĘSKIEJ NIEPŁODNOŚCI

W celu znalezienia przyczyn niepłodności małżeńskiej bada się zarówno kobietę, jak i mężczyznę. W przypadku mężczyzn podstawowe znaczenie ma wykonanie testów laboratoryjnych,  w tym analizy nasienia (spermogram). Analiza ta określa objętość ejakulatu, czasu jego upłynnienia się po wytrysku, odczyn pH, liczbę plemników, ich strukturę, żywotność i ruchliwość oraz liczbę leukocytów. Wszelkie nieprawidłowości stwierdzane w spermogramie powinny być konsultowane przez lekarza specjalistę w zakresie andrologii.

Kolejnym badaniem w diagnostyce męskiej niepłodności może być oznaczenie poziomu PSA w surowicy krwi – podwyższony poziom może sugerować istnienie zapalenia prostaty.

Ustalenie przyczyn zmian w męskim nasieniu często możliwe jest dzięki badaniom obrazowym. Przezodbytnicze badanie USG (TRUS) pozwala uwidocznić zaburzenia rozwojowe, torbiele, zwapnienia czy cechy zmian zapalnych.

W przypadku obecności torbieli uciskających przewody wytryskowe możliwe jest ich opróżnienie przez nakłucie podczas badania USG, co niekiedy może powodować całkowite wyleczenie.